Nauka i zarządzanie

Klucz to potęgi

Behawioryzm

Behawioryzm Behawioryzm jako kierunek w psychologii powstał w USA w XX wieku jako odpowiedź na założenia psychoanalizy. Jego najwybitniejsi reprezentanci – Pawłow, Skinner czy Watson uznali, że zainteresowanie psychologów powinno ograniczać się do tego, co można zmierzyć. Dlatego posługiwali się metodami eksperymentalnymi, zostawiając w cieniu to, co wiąże się z subiektywnym światem zjawisk psychicznych. Uznali, że ludzkimi zachowaniami nie rządzą jakieś wewnętrzne procesy psychiczne, ale wyuczone zachowania na określone bodźce. Na bazie tej tezy zrodziły się podstawowe paradygmaty behawioryzmu, czyli warunkowanie klasyczne i warunkowanie instrumentalne, ukazującą podatność człowieka na kojarzenie bodźców i gotowość do powtarzania tych zachowań, które zostały pozytywnie wzmocnione. I choć czasami uważa się, że behawioryści nie doceniają ludzkich fenomenów psychicznych, redukując istotę człowieka do zwierzęcia, które jedynie poddaje się pewnym bodźcom, to teorie behawioralne okazują się skuteczną metodą walki z niektórymi zaburzeniami, zwłaszcza lękowymi. Za twórcę psychologii uznaje się Wilhelma Wundta. Ten niemiecki psycholog i filozof, a zarazem pierwszy reprezentant psychologii eksperymentalnej, w 1879 roku na uniwersytecie w Lipsku powołał do istnienia laboratorium psychologiczne. I choć człowiek był przedmiotem zainteresowania nauki od wielu wieków, dotychczas dotyczyło to głównie dziedzin filozoficznych i nie miało charakteru empirycznego. To właśnie Wundt stwierdził, że zadaniem psychologii powinna być analiza wewnętrznych procesów charakterystycznych dla gatunku ludzkiego, a taki wgląd w stany psychiczne przyjął nazwę introspekcji. Kontrowersje wokół tego czy proces takiej analizy może być świadomy, doprowadził do rozwoju kolejnych koncepcji psychologicznych, które dziś są o wiele bardziej popularne niż pierwotne założenia Wilhelma Wundta. Warto też wiedzieć, że psychologia jest nauką interdyscyplinarną i zarówno w teorii, jak i w praktyce, czerpie z dorobku socjologii, filozofii, biologii czy antropologii. Zaliczą się ją do nauk humanistycznych i społecznych.

Psychoanaliza

Kategoria: Bez kategorii, Tagi: , , , , , , ,

Psychoanaliza Pod koniec XIX wieku, austriacki lekarz neurologii i psychiatrii, Zygmund Freud, zaczął pracę nad własnym systemem psychologicznym. Stwierdził, że zachowaniami ludzkimi żądzą wrodzone popędy, w tym popęd życia (libido) i popęd śmierci (tanatos). Ponadto, przedstawił topograficzny model psychiki człowieka. Zgodnie z nim, w ludzkiej psychice możemy wyróżnić trzy elementy: świadomość, przedświadomość i nieświadomość. To właśnie nieświadomości, związanej z wypartymi przez człowieka popędami, Freud przypisywał kluczową rolę w rozwoju psychopatologii. Austriak był również autorem strukturalnego modelu osobowości, w którym wyodrębnił Id, Ego i Superego. Id to pierwotna struktura, związana z popędami i instynktami, która rządzi się zasadą przyjemności i dąży do natychmiastowego zaspokojenia swoich pragnień. W późniejszym etapie z Id rozwija się Ego, struktura rządząca się zasadą rzeczywistości, zwrócona w stronę świadomości. Rodzajem cenzora dla ludzkich myśli i zachowań jest Superego, które obejmuje uwewnętrznione nakazy i zakazy rodzicielskie oraz ideały. Mimo tego, że wielu psychologów twierdzi, iż Freud zbyt wielką rolę przypisał instynktowi seksualnego, jego teoria po dziś dzień jest żywo reprezentowana i stosowana w praktyce psychologicznej. Każdy, kto zna kogoś studiującego psychologię, zapewne mniej więcej orientuje się, co jest przedmiotem nauki takiej osoby. Psychologia, która od kilkudziesięciu lat obecna jest na polskich uniwersytetach, daje możliwość przyjrzenia się istocie ludzkiej z wielu punktów widzenia. W psychologii akademickiej rozróżniamy kilka dziedzin. I choć stereotypowo myśli się, że psychologia zajmuje się głównie zaburzeniami osobowości, ta działka nauki, zwanej psychopatologią, jest tylko jednym z jej elementów. Studenci bowiem mają szansę zdobyć wiedzę o ludzkiej percepcji, myśleniu czy pamięci w ramach psychologii poznawczej. Ponadto, uczą się o prawidłowościach i nieprawidłowościach w ludzkim rozwoju podczas zajęć z psychologii rozwoju człowieka. O relacjach, komunikacji międzyludzkiej, wzajemnym postrzeganiu uczą się w ramach psychologii społecznej, a wiedzę o własnych i cudzych stałych cechach psychicznych i emocjonalnym procesach czerpią z psychologii osobowości. Psychologia różnic indywidualnych pozwala natomiast zgłębić wiedzę o tym, jak i dlaczego różnimy się pod względem temperamentu czy inteligencji.