Nauka i zarządzanie

Klucz to potęgi

Behawioryzm

Behawioryzm Behawioryzm jako kierunek w psychologii powstał w USA w XX wieku jako odpowiedź na założenia psychoanalizy. Jego najwybitniejsi reprezentanci – Pawłow, Skinner czy Watson uznali, że zainteresowanie psychologów powinno ograniczać się do tego, co można zmierzyć. Dlatego posługiwali się metodami eksperymentalnymi, zostawiając w cieniu to, co wiąże się z subiektywnym światem zjawisk psychicznych. Uznali, że ludzkimi zachowaniami nie rządzą jakieś wewnętrzne procesy psychiczne, ale wyuczone zachowania na określone bodźce. Na bazie tej tezy zrodziły się podstawowe paradygmaty behawioryzmu, czyli warunkowanie klasyczne i warunkowanie instrumentalne, ukazującą podatność człowieka na kojarzenie bodźców i gotowość do powtarzania tych zachowań, które zostały pozytywnie wzmocnione. I choć czasami uważa się, że behawioryści nie doceniają ludzkich fenomenów psychicznych, redukując istotę człowieka do zwierzęcia, które jedynie poddaje się pewnym bodźcom, to teorie behawioralne okazują się skuteczną metodą walki z niektórymi zaburzeniami, zwłaszcza lękowymi. Za twórcę psychologii uznaje się Wilhelma Wundta. Ten niemiecki psycholog i filozof, a zarazem pierwszy reprezentant psychologii eksperymentalnej, w 1879 roku na uniwersytecie w Lipsku powołał do istnienia laboratorium psychologiczne. I choć człowiek był przedmiotem zainteresowania nauki od wielu wieków, dotychczas dotyczyło to głównie dziedzin filozoficznych i nie miało charakteru empirycznego. To właśnie Wundt stwierdził, że zadaniem psychologii powinna być analiza wewnętrznych procesów charakterystycznych dla gatunku ludzkiego, a taki wgląd w stany psychiczne przyjął nazwę introspekcji. Kontrowersje wokół tego czy proces takiej analizy może być świadomy, doprowadził do rozwoju kolejnych koncepcji psychologicznych, które dziś są o wiele bardziej popularne niż pierwotne założenia Wilhelma Wundta. Warto też wiedzieć, że psychologia jest nauką interdyscyplinarną i zarówno w teorii, jak i w praktyce, czerpie z dorobku socjologii, filozofii, biologii czy antropologii. Zaliczą się ją do nauk humanistycznych i społecznych.